Caritas Bizkaiaren jarduera 2025ean 9.100 etxe baino gehiagora iritsi ziren, etxebizitza eskuratzeko zailtasunek, lan-prekarietateak eta ongizate emozionalaren okertzeak markatutako testuinguruan

• Caritas Bizkaiak iaz 11.607 pertsonari eman zien bide-laguntza modu pertsonalean, horien %54 emakumeak, lurralde osoan garatutako 248 gizarte-proiekturen bidez.

• 2025ean 4.500 pertsona baino gehiago lehen aldiz joan ziren Caritas Bizkaiara, bizi-proiektu egonkorrak mantentzeko zailtasun handiko testuinguruan.

• Erakundeak kezka berezia erakusten du haur eta gazteen egoeragatik; izan ere, adingabeen artean bazterketa-tasa %20koa da, 65 urtetik gorakoen artean erregistratutakoa hirukoiztuz, FOESSA Euskadiren azken txostenaren arabera.

• Enplegua eta Ekonomia Solidarioa arloak 2.219 pertsonari eman zion bide-laguntza, eta horietatik 604k kontratudun enplegua lortu zuten.

• “Hazkunde ekonomikoan, ekoizpenean eta kontsumoan oinarritutako gizarte batetik, zaintza, komunitatea eta justizia soziala erdigunean jarriko dituen gizarte batera igaro behar dugu“, adierazi du Elena Unzuetak, Caritas Bizkaiako zuzendariak.

Caritas Bizkaiak 2025ean 11.607 pertsonari eman zien bide-laguntza, horien %54 emakumeak, lurralde historiko osoan garatutako 248 gizarte-proiekturen bidez. Guztira, elizbarrutiko erakundearen jarduera 9.104 etxetara iritsi zien, guztira 14.616 pertsona biltzen zituztenak. Hori guztia posible izan zen kontratatutako langileen, 1.805 boluntarioren (%77 emakumeak), 3.759 bazkide eta laguntzaileren eta erakundeko 333 entitate juridiko bazkide eta emaileen lanari eta konpromisoari esker.

Gaur aurkeztutako 2025eko Urteko Txostenak ohartarazten du integrazio prekarioa %27tik %35era igaro dela 2018 eta 2024 artean, FOESSA Euskadi txostenaren arabera. Horrek agerian uzten du milaka pertsona eta familiak gero eta zailtasun handiagoak dituztela bizi-proiektu egonkorra mantentzeko, batzuetan lana, diru-sarrerak edo gizarte-babeseko sistemak izan arren. «Pobreziari buruz hitz egiten dugunean, askotan sistematik kanpo dauden pertsonak irudikatzen ditugu. Hala ere, memoria honek erakusten digu gero eta pertsona gehiagok, lan egin, diru-sarrerak izan edo baliabide jakin batzuk eskuratu arren, zailtasunak dituztela bizi-proiektu egonkorra mantentzeko. Familia hauek etengabeko ahultasun-egoeran bizi dira, sokaren gainean, eta edozein ezusterek azkar eraman ditzake bazterketara», adierazi du Elena Unzuetak, Caritas Bizkaiako zuzendariak.

Errealitate hori agerian geratzen da, halaber, 2025ean 4.512 pertsonak lehen aldiz Caritas Bizkaiari laguntza eskatu izanean; kopuru horrek zaurgarritasun egoera berriak etengabe sortzen ari direla erakusten du. «Gizarte-bazterketak gero eta konplexutasun handiagoa du gaur egun. Ez da soilik diru-sarreren gabezia, baizik eta etxebizitzarekin, enpleguarekin, osasun mentalarekin, kontziliazioarekin, bakardadearekin edo oinarrizko eskubideetarako benetako sarbidearekin lotutako zailtasunen metaketa», gehitu du Unzuetak.

Errealitate bat, aurpegi zehatzekin

Caritas Bizkaiak lagundutako zaurgarritasun egoerek profil oso desberdinei eragiten diete. 2025ean, erakundeak 1.917 adingabe, 18 eta 29 urte bitarteko 2.123 gazte, guraso bakarreko etxeetako 2.012 pertsona eta bakarrik bizi ziren 4.399 pertsonari eman zien bide-laguntza; horrek gizarte-bazterketaren prozesuetan dauden errealitateen aniztasuna islatzen du.

Familiek funtsezko lekua izaten jarraitzen dute erakundearen jardueran. Guztira, bide-laguntza jaso zuten 4.641 pertsona seme-alabak dituzten familietakoak ziren. Gainera, familia horietan bide-laguntza jaso zuten pertsonen %66 emakumeak izan ziren, eta portzentaje hori %76ra iristen da guraso bakarreko etxeetan; horrek agerian uzten du zaurgarritasun egoerek oraindik ere eragin handia dutela familia- eta zaintza-ardurak dituzten emakume askorengan.

Beste datu esanguratsu bat da 4.512 pertsona 2025ean lehen aldiz joan zirela Caritas Bizkaiara; kopuru horrek zaurgarritasun egoera berriak etengabe sortzen ari direla erakusten du.Jatorrien aniztasunak erakundearen bide-laguntza jasotzen duten pertsonen ezaugarrietako bat izaten jarraitzen du. Azken urtean, Caritas Bizkaiak 7.657 pertsona migratzaile artatu zituen, ehunetik gora nazionalitatetakoak, eta bertako 3.342 pertsona. Errealitate horrek Bizkaiko gizartearen aniztasun gero eta handiagoa islatzen du, eta erronka garrantzitsuak planteatzen ditu inklusioaren, bizikidetzaren eta eskubideetarako benetako sarbidearen alorrean.

Erakundeak kezka berezia erakusten du haurren eta gazteen egoeragatik. Euskadin adingabeen arteko bazterketa-tasa %20koa da, 65 urtetik gorakoen artean erregistratutakoaren hirukoitza, FOESSAren azken txostenaren arabera. 2025ean, Caritas Bizkaiak 23 urtera arteko ia 3.000 haur eta gazteri eman zien bide-laguntza (%42 emakumeak). Haurtzaroa, familia eta laguntza soziohezitzailearen arloak 1.054 pertsonari eman zien bide-laguntza, adingabeei eta familiei laguntza integrala eskaintzera bideratutako lan-ildo bat sendotuz. Arlo horren barruan, 551 haurrek laguntza soziohezitzailea jaso zuten, eta 129 pertsonak familia-hezkuntzako programan parte hartu zuten; bederatzi hilabeteko ibilbidea da, gurasotasun positiboarekin lotutako ezagutzak, trebetasunak eta jarrerak indartzera zuzendua.

Elizbarrutiko erakundeak gogorarazten du pobreziaren eta bazterketaren testuinguruetan hazteak etorkizuneko hezkuntza-, lan- eta bizi-aukerak baldintzatzen dituela, eta egoera horiek helduaroan errepikatzeko arriskua areagotzen duela. «Pobrezia haurrengan eta gazteengan eragiten duenean, ez du soilik pertsona horien oraina baldintzatzen; etorkizuneko aukerak eta datozen urteetako gizarte-kohesioa ere arriskuan jartzen ditu», azaldu du Ana Sofi Telletxeak, Caritas Bizkaiako Behatokiko arduradunak.

Txostenak, halaber, ohartarazten du pertsona migratzaile askok aurre egin behar dieten zailtasun gehigarriei, oztopo administratiboen eta dokumentazio-irregulartasun egoeren ondorioz. 2025ean bide-laguntza jaso zuten migratzaileen artean, 2.855 egoera administratibo erregularrean zeuden, eta 4.730 egoera irregularrean; egoera horrek nabarmen mugatzen du enplegua, etxebizitza eta gizarte-babeseko sistemak eskuratzea. Bazterketa-egoera askoren konplexutasun gero eta handiagoak erantzun espezializatua beharrezkoa egin du. Telletxearen arabera, beharrezkoa da aurrera egiten jarraitzea «jatorri atzerritarreko pertsonen eta bertako biztanleriaren arteko eskubideen benetako berdinketan, haien gizarteratze sozial, laboral eta komunitario osoa bermatuko duten prozesuak sustatuz». Erakundeak «harrera, integrazioa eta kulturarteko bizikidetza sustatzen dituzten politika publikoak» eskatzen jarraituko du, aniztasuna gizartearentzako aberastasun gisa balioan jarriz. «Gizarte osoaren ardura da oraindik existitzen diren aurreiritziak, estereotipoak eta diskurtso estigmatizatzaileak gainditzea, eta errespetuan, elkartasunean eta pertsona guztien duintasunaren aitorpenean oinarritutako narrazioak sustatzea», azpimarratu du.

2025ean, Caritas Bizkaiako Zerbitzu Juridikoak 988 pertsonari eman zien bide-laguntza; kopuru horrek agerian uzten du oztopo administratiboek gizarteratze-prozesuetan duten garrantzia gero eta handiagoa. Zerbitzuak laguntza eman zuen atzerritartasunaren arloan, eskubideetarako sarbidean, etxebizitzan edo gizarte-prestazioetan, besteak beste.

Etxebizitza, bazterketaren faktore nagusia

Caritas Bizkaiak etxebizitza identifikatzen du Euskadin gizarte-bazterketaren faktore nagusi gisa. Etxebizitza egoki bat eskuratzea oztopo handiena bihurtu da bizi-proiektu autonomo eta egonkor bat garatzeko, eta azken urteetan ikusitako integrazio prekarioaren hazkundea azaltzen duen elementu nagusietako bat da. «Gero eta gehiago dira beren baliabideen zati neurrigabea etxebizitza-gastuei aurre egitera bideratzen dutenak, eta horrek beste oinarrizko behar batzuei edo edozein ezusteri aurre egiteko gaitasuna murrizten du», adierazi du Telletxeak. FOESSA txostenak azaltzen duen bezala, Euskadin 122.000 etxe pobrezia larrian erortzen dira etxebizitza- eta hornidura-gastuak ordaindu ondoren; errealitate horrek gai hau gaur egungo gizarte-desberdintasunen erdigunean kokatzen du. Gainera, erakundeak ohartarazten du etxebizitza prekarioen, azpierrentatutako logelen edo etxebizitza desegokien egoerak ugaritzen ari direla. Horri gehitu behar zaizkio pertsona askori eragiten dieten erroldatzeko zailtasunak, prestazio, zerbitzu eta oinarrizko eskubideetarako sarbidea mugatzen dutenak. «Pertsona askorentzat, erroldatzeko helbide bat edukitzea ezinbesteko baldintza bihurtu da gizarteratze-prozesuak hasteko», nabarmendu dute.

2025ean zehar, Caritas Bizkaiak 615 pertsonari eman zien bide-laguntza etxebizitzarekin lotutako programetan, 185 pertsonari laguntza ekonomikoa eman zien ostatua ordaintzeko gastuei aurre egiteko, eta 143 pertsonari etxebizitza eskuratzen lagundu zien Eguzkilore Fundazioaren bidez. Egoera horren adierazpen muturrekoena etxerik gabeko egoera da oraindik ere.

Urtean zehar, erakundeak 1.416 pertsona eman zien bide-laguntza etxerik gabeko egoeran, oinarrizko arreta, ostatua eta laguntza eskainiz, pertsona-berreskurapena eta gizarte- eta lan-inklusioa bultzatzeko. Egoera horri hobeto aurre egiteko, Caritas Bizkaiaren ustez beharrezkoa da «neurri supramunizipaleko erantzun koordinatu» baterantz aurrera egitea, fenomeno hau ikuspegi metropolitar eta eskualdetik lantzeko, Eusko Jaurlaritzaren lidergo argiarekin eta foru aldundien eta udalen arteko lankidetza eraginkorrarekin. Halaber, arreta berezia jartzen du etxerik gabeko emakumeak identifikatzeko eta artatzeko sistema espezifikoak garatzeko beharrean; askotan ikusezina den errealitatea da, eta haien egoera eta beharretara egokitutako erantzunak eskatzen ditu.

Enplegua izateak ez du jada egonkortasuna bermatzen

Lan-adierazle batzuk hobetu diren arren, enplegua izateak ez du jada bermatzen zaurgarritasunetik ateratzea. Txostenak ohartarazten du lan-pobrezia sendotu egin dela soldata eskasen, nahi gabeko lanaldi partzialen eta bizitzaren benetako kostua estaltzeko gai ez diren lanen bidez. Horri gehitu behar zaizkio pertsona askok enplegua eskuratzeko dituzten zailtasunak, osasun-arazoengatik, zaintza-erantzunkizunengatik edo egoera administratibo konplexuengatik. Erakundeak ohartarazten du «ia erabat enplegagarritasunean oinarritutako sistema batek lan-merkatuan baldintza berdinetan lehiatu ezin diren pertsonak kanpo uzten dituela, eta bizi-proiektu autonomo bat garatzeko laguntza zabalagoak behar dituztenak».

Txostenak azpimarratzen du, halaber, Caritas Bizkaiak ekonomia solidarioaren eta gizarteratzeko enpresen alde egindako apustua, lan-merkatuan sartzeko zailtasun bereziak dituzten pertsonei lan-aukerak sortzeko tresna gisa. «Ekonomia-jarduera, gizarteratzea eta lan duina bateragarri egitea bilatzen duen eredua», nabarmendu du Unzuetak.

2025ean, Enplegua eta Ekonomia Solidarioa arloak 2.219 pertsonari eman zien bide-laguntza, eta horietatik %68 emakumeak izan ziren. Guztira, 1.408 pertsonak orientazio soziolaborala jaso zuten, 1.080k lan-bitartekaritzako prozesuetan parte hartu zuten, 205ek prestakuntza-ekintzak egin zituzten, 83k lan aurreko tailerretan parte hartu zuten, 61ek autoenpleguarekin lotutako ibilbideak garatu zituzten eta 119k gazteei bereziki zuzendutako ekimenetan parte hartu zuten. Lan horren ondorioz, 604 pertsonak (%73 emakumeak) kontratudun enplegua lortu zuten.

Caritas Bizkaiaren ustez, «ezinbestekoa da enplegua eskuratzeko zailtasun handienak dituzten pertsonen lan-inklusioa errazten duten neurriak indartzea; horien artean daude egoera administratibo irregularrak, hizkuntza-oztopoak, arrakala digitala, osasun-arazoak edo laguntza-sare eskasa dituzten pertsonak». Era berean, erakundeak gizarteratzeko enpresen sustapena defendatzen du, benetako lan-aukerak sortzeko eta inklusio-prozesu iraunkorretan aurrera egiteko tresna eraginkor gisa.

Gizarte ahulagoa eta ondoez handiagoa

Caritas Bizkaiak ohartarazten du ziurgabetasunak eta prekaritate iraunkorrak osasun mentalean eta gizarte-harremanetan duten eraginaz. «Ondoez emozionala, bakardadea eta komunitate-loturen ahultzea gero eta maizago agertzen dira erakundeak lagundutako egoeretan», adierazi du Telletxeak. Arazo horietako asko, ohartarazi duenez, ezin dira ikuspegi kliniko hutsetik ulertu. «Egonkortasun ekonomiko faltak, etxebizitza eskuratzeko zailtasunek, ziurgabetasun administratiboak, bakardadeak edo bizi-proiektu egonkorrak garatzeko ezintasunak eragindako estresak higadura emozional handia sortzen ari da pertsona askorengan», azpimarratu du.

Sustapen Sozial eta Pertsonaleko programek 2025ean 2.016 pertsonarekin lan egin zuten, topaketarako, parte-hartzerako eta komunitatea indartzeko guneak sortuz. Bestalde, Edadetuen Arloak 477 pertsonari eman zien bide-laguntza, eta Zerbitzu Psikologikoak 326 pertsona artatu zituen, sufrimendu emozionaleko egoeren aurrean laguntza espezializatua eskainiz.

Caritas Bizkaiak gogorarazten du, gainera, FOESSA txostenaren arabera, Euskadin 157.000 pertsona inguruk ezin dituztela tratamendu medikoak jarraitu edo botikak erosi baliabide ekonomiko faltagatik; errealitate horrek «pobreziaren, osasunaren eta gizarte-bazterketaren arteko harreman estua» agerian uzten du. Horregatik, uste du «komunitate-sareak indartzea, bakardadeari aurre egitea eta zaintza politikak publikoen erdigunean jartzea hurrengo urteetako gizarte-erronka nagusietako bat izango dela».

Harrera, entzutea eta bide-laguntzan oinarritutako erantzuna

Beste urte batez, Caritas Bizkaiarako sarrera nagusia Harrera Integraleko Arloa izan da; bertan 4.928 pertsonari eman zaie bide-laguntza, harrera, bide-laguntza, jarraipena eta orientazioa eskainiz zailtasunak dituzten pertsona eta familiei, «beren oinarrizko laguntza-sareak apurtuta dituztenei eta babes sozial publikorik ez dutenei». Aldi berean, 3.995 pertsonari laguntza ekonomikoa eman zitzaien elikadura, etxebizitza, garraioa edo osasunarekin lotutako oinarrizko beharrak asetzeko.

Premiazko beharrak estaltzetik harago, erakundeak inklusiorako prozesu pertsonalizatuak sustatzeko lan egiten du, pertsonen autonomia berreskuratzea, gaitasunak indartzea eta lotura sozialak berreraikitzea ahalbidetzeko. 2025ean garatutako jarduerak zuzeneko arreta, gizarte-laguntza, komunitate-lana, parte-hartzearen sustapena, sentsibilizazioa eta gizarte-eragina uztartu zituen, lurraldeko gune sozial eta komunitario ugaritan presentzia aktiboa mantenduz. «Txosten honetako datu bakoitzak istorio pertsonal bat, laguntza-prozesu bat eta bizi-proiektuak berreraikitzeko aukera bat adierazten du. Gure lana ez da beharrak soilik artatzea, baizik eta pertsonekin batera ibiltzea, autonomia, eskubideak eta itxaropena berreskura ditzaten», nabarmendu du Elena Unzuetak.

Txosten honen aurkezpena erakundearentzat bereziki esanguratsua den urte batekin bat dator. 2026ko azaroan Caritas Bizkaiak 70 urte beteko ditu lurraldean gizarte-ekintzan; zazpi hamarkada pertsona eta familiei bide-laguntza ematen, eskubideak defendatzen eta pobrezia eta bazterketa mota berrietara egokitzen. Sortu zenetik zazpi hamarkada igaro ondoren, erakundeak uste du «egungo gizarte-bazterketaren ezaugarri nagusia haren konplexutasuna eta heterogeneotasuna direla, eta horrek administrazio publikoen, gizarte-erakundeen eta gizarte osoaren aldetik erantzun integralagoak eta koordinatuagoak eskatzen dituela».

«Ez dute pertsonak huts egiten, sistemak baizik. Hazkunde ekonomikoan eta ekoizpen eta kontsumoan oinarritutako gizarte batetik, zaintza, komunitatea eta justizia soziala erdigunean jarriko dituen gizarte batera igaro behar dugu. Giza eskubideak produkzio-gaitasunaren gainetik aitortuko dituzten politika publikoak behar dira, eta, aldi berean, gizarte kohesionatu bat sostengatzen duten komunitate-loturak berreraiki», ondorioztatu du Unzuetak.